شهاب الدين احمد سمعانى

مقدمهء مصحح 89

روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )

مصدرهايى ساخته كه بعضى از آنها خاصّ روح الارواح است و كمتر مىتوان آنها را در ديگر نگاشته‌هاى كهن سراغ گرفت . مانند : دولتى 146 ، خصمى 144 ، خليفتى 136 ، بدرقگى 209 ، مقدّمى ، 183 ، اسرائيلى 183 ، گبركى 170 ، محاقى 79 ، لم‌يزلى و لم يكنى 43 ، مبارزى 29 ، دربانى ، خطيبى ، مونسى 29 ، ظلومى و جهولى 5 . نيز سمعانى بعضى از مصادر كمياب و جعلى را مانند پزانيدن 6 ، محاييدن 2 ، آميزيدن 32 ، گزاييدن : در آتش تيزش ار نهى نگزايد 44 ، نگريدن 54 ، در كتاب حاضر به كار برده است . 25 . تكرار فعل و معين فعل / تكرار فعل ، خاصه در عبارات كوتاه اين كتاب بسيار زياد است ، و نه تنها فعل ، بلكه معين فعل نيز بسيار تكرار شده ، حتى در برخى از موارد معين فعل « بود » چهل بار آمده است . براى تكرارهاى حايز اهميت - صفحات 177 ، 17 . و اينك دو نمونهء آن را نقل مىكنيم : بايد كه به زفان رسد تا گوينده آيد ، به دست رسد تا گيرنده آيد ، به پاى رسد تا رونده آيد 34 ، اگر به زاويهء درويشان شوى سوز وى ، و اگر به كوى خراباتيان شوى درد نايافت وى ، و گر سوى كليسياى ترسايان شوى همه در نشاط طلب وى ، و گر به كنشت جهودان شوى همه در شوق جمال وى ، و گر به آتشكدهء گبركان شوى همه سوختگان جلال وى 10 . حذف فعل و معين فعل نيز در روح الارواح كم نيست نمونه‌هايى از حذف فعل را در بخشى ديگر از اين مقدمه مىآورم . انواع حذفها 1 . حذف فعل / گفته شد كه تكرار فعل و معين فعل در روح الارواح از ويژگيهاى زبانى آن است ، ولى مواردى - هرچند كه اندك است - ديده مىشود كه فعل به قرينه حذف شده . مانند : چون مرد به حقيقت يقين رسيد محنت به نزديك او نعمت گشت و نعمت محنت 34 ، اللّه اخبار است از قدرت حق بر ابداع ، الرّحمن الرّحيم اخبار است از نصرت او به امتناع ؛ پس وجود مراد او به قدرت او ، و توحيد عباد او به نصرت او 3 . 2 . حذف علامت ندا / چنانستى كه رب العزّة مىگويد : [ اى ] بنده ! عيب تو مىدانستم ليكن ياد نكردم ، هنر ياد كردم 136 ، [ اى ] مسلمانان ! به حقيقت دانيد كه شما به او طاعت يافتيد نه به طاعت او رحمت يافتيد 196 .